O polityce społecznej

Polskie tradycje

Polityka społeczna jest interdyscyplinarną nauką o kwestiach i problemach społecznych oraz ich racjonalnym rozwiązywaniu. Ma ona w Polsce tradycje sięgające roku 1920, kiedy powstał Instytut Gospodarstwa Społecznego i roku 1924, gdy powołano do życia Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej (PTPS). Naukowcy tworzący pierwszą z tych instytucji badali głównie warunki życia, a analizy pamiętników bezrobotnych, chłopów i emigrantów stanowią klasykę polskich nauk społecznych. W pierwszym wydawnictwie PTPS pt. "Cele i zadania polityki społecznej" wskazano m.in. doniosłość racjonalnej polityki społecznej oraz pobudzania "szerszych kół społeczeństwa do współpracy przy rozwiązywaniu licznych zagadnień, które przedstawia kwestia socjalna". Za główne przeszkody w osiąganiu tych celów uznano tam demagogię i dyletantyzm. Badania i kształcenie w zakresie polityki społecznej wciąż dają nadzieję na ich przezwyciężenie. Warto też wspomnieć o Instytucie Spraw Społecznych, który powstał w 1931 i zajmował się "badaniami naukowymi, pracami propagandowymi i pedagogicznymi w zakresie ochrony pracy, ubezpieczeń społecznych, rynku pracy, bezrobocia, emigracji i opieki społecznej".

Po II Wojnie Światowej staliniści nie doceniali polityki społecznej, m.in. nie pozwolono na reaktywowanie PTPS. Dopiero po 1956 polityka społeczna jako nauka mogła rozwijać się nieco swobodniej, ale podejmowanie tematów niewygodnych dla władzy było utrudnione.

Najpierw "polityka socjalna", a potem "polityka społeczna" pojawia się też w nazwie jednego z polskich ministerstw. W 1987 powstało Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, w 1999 przemianowane na Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Połączono je potem z Ministerstwem Gospodarki, ale to rozwiązanie nie przetrwało długo i ostatecznie w 2004 powstało Ministerstwo Polityki Społecznej odpowiedzialne za dział administracji rządowej zabezpieczenie społeczne (m.in. ubezpieczenia społeczne bez zdrowotnego, pomoc społeczna, organizacje pozarządowe). Kolejny rząd powrócił do połączenia pracy i polityki społecznej w jednym ministerstwie i mamy obecnie znowu Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Jest to powrót do bardzo długiej tradycji, gdyż już w okresie międzywojennym funkcjonowało w Polsce Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej (do 1932).