Aktualności IPS
wtorek, 20 grudnia 2011
Wpisany przez Jolanta Supińska
Jolanta Supińska OCHRONA KONSUMENTA WYKŁAD MONOGRAFICZNY IPS UW 2011/2012 semestr letni 1)Chronić – przed czym? – przed sobą? – biznesem? – cywilizacją? – wszystkim naraz? Nierównowaga sił. Przejawy ucisku i wyzysku. 2)Cywilizacyjna ewolucja człowieka – konsument naturalny, zbieracz i producent, obywatel, konsumpcjonista … Coraz więcej … coraz nierówniej w skali kraju i świata… czy to postęp? Kryteria moralne, ekonomiczne, ekologiczne… 3)Potrzeba, pragnienie, popyt. Potrzeby rzeczywiste i otoczkowe. Konsumpcja naturalna, rynkowa: indywidualna, zbiorowa. Różnice i rozbieżności. 4)Rynek – prawa rynku, prawo podaży i popytu. Pozarynkowa konsumpcja społeczna. Rynek niedoboru a rynek obfitości. Plusy i minusy obu typów rynku. Niedobór lub redundancja oferty. Czasochłonność zakupów. Czasooszczędność lub czasochłonność użytkowania nabytych towarów. 5)Monopole, kartele. Oba modele rynku inaczej monopolizowane. Z 1. strony - własność państwowa przedsiębiorstw produkcyjnych. Z 2. strony - np. tzw. konsolidacja rynków. Pozory możliwości wyboru. 6)W obu modelach: SPIN – strategie pozornych innowacji. Jakie pozorne innowacje pojawiające się na rynkach obfitości bywały przejmowane przez gospodarkę niedoboru? A odwrotnie? 7)Zachowania konsumenta na drodze do konsumpcji: kształtowanie się preferencji konsumpcyjnych (pożądanego modelu konsumpcji), poszukiwanie, zdobywanie i użytkowanie dóbr. Zakupy dóbr trwałych na własność czy ich wypożyczanie? Nabywanie usług substytucyjnych wobec tych dóbr (Własny mercedes contra taksówka…)? 8)MODEL konsumpcji jest pochodną uznawanego WZORCA konsumpcji – lub narzucają go okoliczności. Towar jako wartość moralna. Procesy akulturacji na różnych rynkach. 9)OCHRONA PRZED KONSUMENTEM. Czy i kiedy konsumpcja jest głównym wrogiem środowiska naturalnego? Eko konsumpcja – alternatywą. Pojęcie konsumpcji cruelty free obejmuje zarówno ochronę przed okrucieństwem zarówno zwierząt jak i pracowników, zwłaszcza dzieci, wytwarzających dla nas towary w krajach Trzeciego Świata. Akcje: - Dzień Ryby, - Dzień Bez Futra , - Międzynarodowy Dzień Wegetarianizmu…- Kupuj odpowiedzialnie zabawki (Stop Toying Around). 10)Subkulturowe wzorce konsumpcji – piętnują czy wyróżniają? Przykłady dawne i współczesne. Konsumenci w społeczeństwie wielokulturowym i postmodernistycznym. Trwałość czy częste zmiany? 11)Zakupomanie – świąteczne, komunijne, i zakupofobie - akcja Dzień bez zakupów (Buy Nothing Day). Tzw. zużycie moralne towaru, uwarunkowane kulturowo, środowiskowo, osobowościowo i ekonomicznie. Makdonaldyzacja społeczeństwa. 12)Role reklamy: informuje czy dezinformuje? Podraża czy potania towary? Wychowuje czy demoralizuje? Promuje pożyteczne zachowania bez względu na wybór reklamowanego produktu? Czy odwrotnie? Jak to wygląda w reklamie różnych grup towarów? 13)Co to znaczy racjonalna konsumpcja? Przykłady szczególnie zirracjonalizowanych segmentów rynku: - samochody, - kosmetyki…, - leki (na receptę i bez recepty), - używki… 14)Najmniej zrównoważone rynki (mieszkania, usługi opiekuńcze…) Zaniedbane nisze na rynku (ekologia, kultura, …) 15)Kategorie słabszych konsumentów – wybrakowani konsumenci (dzieci, ludzie starzy, inwalidzi, analfabeci…); Biedni kupują drożej i gorzej? Bogaci kupują głupiej? Od lepiej do więcej? 16)Od indywidualnego korzystania z uprawnień konsumenckich po samoorganizację. Narodziny OCHRONY KONSUMENTA. Ruch społeczny konsumentów – konsumeryzm - działa w różnych krajach od walki po współpracę. Metody walki i współpracy (m.in. przyznawanie wyróżnień za kłamliwość i szkodliwość). 17)Instytucje publiczne chroniące lub/i kontrolujące konsumentów. Prawa i obowiązki. Systematyczna edukacja. Systematycznie liczone i ogłaszane minimum socjalne mogło się stać ważnym instrumentem edukacji konsumentów! 18)Konsumpcja społeczna a konsumpcja rynkowa – substytuty czy dobra komplementarne? Wzajemne leczenie swoich obszarów zawodności? Świadome czy mimowolne? 19)PRZEMIANY MODELU KONSUMPCJI W CIĄGU OSTATNIEGO STULECIA. Ewolucja preferencji, kompetencji, uprawnień konsumenta, ilości i jakości konsumpcji, struktury cen. Czynniki zmian - sieci infrastruktury handlowej, sieci internetowe, postęp technologiczny... 20)CO DALEJ? KONSUMPCJA PRZYSZŁOŚCI… WYMAGANIA Obecność, dyskusja, zbieranie na bieżąco danych empirycznych o wybranym segmencie rynku konsumpcyjnego. Referat na piśmie z wybranej pozycji literatury. Zaliczenie na stopień. WYBRANA LITERATURA Janusz Dąbrowski, Rozważania o modelu spożycia, IW CRZZ, Warszawa 1975 Jolanta Supińska, Antoni Kantecki, Społeczne aspekty konsumpcji, w: - Polityka społeczna, red. A. Rajkiewicz, PWE, Warszawa 1979. Aldona Jawłowska, Ruch konsumentów, WP, Warszawa 1981 Jan Szczepański, Konsumpcja a potrzeby człowieka. Wstęp do antropologicznej teorii konsumpcji, PWE, Warszawa 1981 Anna Olejniczuk-Merta, Dylematy rynku dziecięcego, CEiRB, Warszawa 1996 Andrzej Falkowski, Tadeusz Tyszka, Psychologia zachowań konsumenckich, GWP, Gdańsk 2001 - Zachowanie konsumenta. Koncepcje i badania europejskie, red. M.Lambkin, G. Foxall, F. Van Raaij, B. Heilbrunn Max Sutherland, Alice K. Sylwester, Reklama a umysł. Co działa, co nie działa i dlaczego, PWN, Warszawa 2003 Zygmunt Bauman, Praca, konsumpcjonizm i nowi ubodzy, WAM, Kraków 2006 Barbara Ehrenreich, Za grosze. Pracować i (nie) przeżyć, WAB, Warszawa 2006 Al. Gore, Niewygodna Prawda, Sonia Draga, Katowice 2007 Jeremy Rifkin, Ted Howard, Entropia - nowy światopogląd, KOS Katowice 2008 George Ritzer Makdonaldyzacja społeczeństwa, MUZA, wyd.I, Warszawa 1997 George Ritzer Magiczny świat konsumpcji MUZA Warszawa 2009 Małgorzata Górnik-Durose (red.), Życie w konsumpcji, konsumpcja w życiu, GWP, Gdańsk 2011 http://www.federacja-konsumentow.org.pl/ http://www.uokik.gov.pl/sprawy_indywidualne.php http://ekonsument.pl/a66500_26_listopada_2011_%E2%80%93_dzien_bez_kupowania.html http://www.ekonsument.pl/zabawki http://www.stop-toying-around.org/start.asp?ID=230205&b=1820 http://ryby.empatia.pl/ http://www.klubgaja.pl/aktualnosci/
Znajdziesz nas na: